Llingües uraloyucaguires![]() | ||
---|---|---|
Distribución xeográfica | Norte d'Eurasia | |
Falantes | 25 millones | |
Filiación xenética |
Indourálico (?) Euroasiático (?) | |
Subdivisiones |
Urálicu Yucaguir | |
Ver tamién Idioma - Families - Clasificación de llingües | ||
[editar datos en Wikidata] |
Les llingües uraloyucaguiras o urálicu-yukaguir ye una familia de llingües propuesta p'arrexuntar a les llingües uráliques coles llingües yucaguiras. Foi propuesta primeramente por Holger Pedersen en 1931[1] y sofitada por Collinder (1940), Ruhlen (1987), Greenberg (2000), Bomhard (2008) y Napolskikh; sicasí, otros llingüistes creen que les semeyances pueden ser productu del contautu nel pasáu.
El llingüista suecu Björn Collinder inspirar na so investigación nun artículu de 1907 de Heikki Paasonen sobre semeyances ente les llingües uráliques y yucaguiras. Collinder sostién que les semeyances ente estos grupos son numberoses y básense nel sistema de casos, imperativu de los verbos, verbos auxiliares negativos, derivación de verbos, tarmos pronominales y mediu centenar de pallabres similares.[2]
Pa Pedersen, la semeyanza nos verbos auxiliares negativos ye una prueba decisiva de la esistencia del proto-uraloyucaguiro, porque les formaciones morfolóxiques raramente tómense emprestaes; y estes nun s'atopen, por casu, nes llingües indoeuropees.
Collinder postula tamién una proximidá coles llingües indoeuropees (macrofamilia indourálica), cuntando que les semeyances qu'él atribúi al urálicu y yukaguir, pero non a indoeuropees, como les terminaciones imperatives, amuesen un parentescu más cercanu ente urálicu y yukaguir qu'ente urálicu ya indoeuropéu.
Comparando los pronomes principales d'estes familiesː
Pronome | Yucaguiro | Urálicu | Indoeuropéu |
---|---|---|---|
'yo, me' (primer persona singular) | met | *mun, *mina 1 | *egom (nominativu) *mene (xenitivu) 2 |
'tu, te' (segunda persona singular) | tet | *tun, *tina 1 | *el to (nominativu) ³ *tewe (xenitivu) |
'esto', 'eso' (pronome demostrativu) | tiŋ (norte), el toŋ (sur) 'esto' taŋ 'eso' |
*tä 'esto' 4 *to 'eso' 5 |
*to- 'esto, eso' |
'quién?, qué?' (pronome interrogativu) | kin 'quién?' (sur) | *ki ~ *ke ~ *ku6 ~ *ko 'quién?, qué?' *ken 'quién?' |
*kʷi- ~ *kʷy- ~ *kʷo- 'quién?, qué?' *kʷi/y/o- + *-ne 'quién?, qué?' 7 |
Les rellaciones reales d'estos idiomes entá nun s'analizaron en detalle. Häkkinen (2012) refuga un venceyu xenéticu ente urálicu y yukaguir, argumentando que los sistemes gramaticales amuesen bien poques semeyances convincentes, especialmente la morfoloxía, y propón sicasí que munchos cognados aparentes son realmente tomaos d'una etapa temprana (3000 AC) na rexón de Siberia.[3]