Анатоль Уладзіміравіч Лябедзька | |
---|---|
| |
Род дзейнасці | палітык |
Дата нараджэння | 27 чэрвеня 1961 (63 гады) |
Месца нараджэння | |
Грамадзянства | |
Бацька | Уладзімір Міхайлавіч Лябедзька[1] |
Маці | Марыя Іванаўна Лябедзька[1] |
Жонка | Святлана[2] |
Дзеці | сын Арцём |
Месца працы | |
Альма-матар | |
Партыя | |
Узнагароды і прэміі | |
![]() |
Анато́ль Уладзі́міравіч Лябе́дзька (нар. 27 чэрвеня 1961, в. Трылес, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць, БССР) — беларускі палітычны дзеяч, старшыня Аб’яднанай Грамадзянскай Партыі (АГП) з 2000 да 2018 году, палітвязень Беларусі, вязень сумлення.
Нарадзіўся 27 чэрвеня 1961 года ў вёсцы Трылес Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці.
У 1978 годзе скончыў школу. Пасля няўдалай спробы паступлення ў інстытут працаваў механізатарам у калгасе імя Суворава ў Стаўбцоўскім раёне. У 1980 годзе паступіў у Мінскі педагагічны інстытут на факультэт гісторыі і французскай мовы, які скончыў у 1985 годзе.
Жанаты, мае сына[3].
У 1985—1987 гадах служыў у Савецкай Арміі. Затым працаваў намеснікам дырэктара Ашмянскай школы-інтэрната на Гарадзеншчыне[4].
У 1990 годзе абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета 12-га склікання, займаў пасаду намесніка старшыні Камісіі ВС па справах моладзі. У 1992 годзе стварыў Беларускую асацыяцыю маладых палітыкаў і быў абраны яе кіраўніком. У 1993 годзе скончыў юрыдычны факультэт БДУ[4].
Падтрымаў А. Лукашэнку падчас выбараў прэзідэнта 1994 года, працаваў у яго камандзе. Пасля прэзідэнцкіх выбараў працаваў саветнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Пазней сышоў з Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь з-за канфлікту, уступіў у Аб’яднаную грамадзянскую партыю (АГП). У 1995 годзе перавыбраны ў Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, быў намеснікам старшыні Камісіі па міжнародных справах.
У лістападзе 1996 года рэферэндум не прызнаў і пры роспуску Вярхоўнага Савета ў Нацыянальны Сход перайсці адмовіўся[4].
З 2000 года — старшыня Аб’яднанай грамадзянскай партыі[5].
На Кангрэсе дэмакратычных сіл у 2005 г. саступіў на некалькі галасоў А. Мілінкевічу, і не стаў адзіным кандыдатам ад апазіцыі на выбарах прэзідэнта 2006 г. Балатаваўся ў дэпутаты Палаты прадстаўнікоў на выбарах 2008 г., але прайграў.
У часе прэзідэнцкіх выбараў 2010 г. працаваў у камандзе кандыдата ад АГП — свайго намесніка Яраслава Раманчука[4].
Меў сяброўскія і партнёрскія адносіны з Барысам Нямцовым. У 2013 годзе Аб’яднаная грамадзянская партыя (АГП) і Рэспубліканская партыя Расіі — Партыя народнай свабоды (РПР-ПАРНАС) прызналі сябе дружалюбнымі партыямі і заявілі аб намерах цесна супрацоўнічаць па шэрагу кірункаў[6].
У 2012 годзе АГП удалося зарэгістраваць больш за трыццаць сваіх кандыдатаў на выбарах у Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі. Аднак за некалькі тыдняў да выбараў АГП, як і іншая буйная апазіцыйная партыя, Беларускі народны фронт (БНФ), адклікала сваіх кандыдатаў, тым самым у чарговы раз вырашыўшы байкатаваць выбары. Па словах Лябедзькі, гэта рашэнне было прынята, паколькі ўлады адмовіліся выпускаць палітвязняў, адмяніць датэрміновае галасаванне і ўвесці членаў апазіцыі ў выбарчыя камісіі[7].
Шмат разоў трапляў пад рэпрэсіі ўладаў за сваю палітычную дзейнасць. Некалькі разоў быў абвінавачаны ў паклёпе на дзеючага прэзыдэнта, быў збіты каля свайго дома невядомымі ў масках[4].
У 1990—1999 гг. пяць разоў прыцягваўся да адміністрацыйнай адказнасці па палітычных матывах[8].
19 кастрычніка 2004 г. разам з Міколам Статкевічам і Паўлам Севярынцам быў арыштаваны за ўдзел у пратэстных акцыях супраць рэфэрэндуму, які дазволіў А. Лукашэнку балатавацца на трэці тэрмін. Пры затрыманні быў моцна збіты міліцыяй (трапіў у шпіталь з чэрапна-мазгавой траўмай, пераломамі рэбраў і пашкоджаннямі ўнутраных органаў)[4].
У 2006 годзе пасля выбарчай кампаніі, падчас акцый пратэстаў (намётавага гарадка на Кастрычніцкай плошчы), 21 сакавіка на праспекце Незалежнасці Лябедзька (давераная асоба Аляксандра Мілінкевіча) быў затрыманы супрацоўнікамі міліцыі. Суд пакараў яго адміністрацыйным арыштам на 15 сутак[9].
26 красавіка гэтага ж года А.Лябедзька пры загадкавых абставінах быў затрыманы і збіты невядомымі людзьмі[10].
Пасля акцыі пратэсту супраць фальсіфікацыі вынікаў выбараў (Плошча-2010) быў затрыманы ў ноч на 20 снежня 2010 г. у Мінску і змешчаны ў СІЗА КДБ. Яго абвінавацілі ў арганізацыі і ўдзеле ў масавых беспарадках[11].
11 студзеня 2011 года Amnesty International прызнала Лябедзьку вязнем сумлення[12].
6 сакавіка 2011 г. Анатоль Лябедзка быў вызвалены з СІЗА пад падпіску аб нявыездзе[13].
23 жніўня 2011 г. крымінальная справа супраць А. Лябедзькі была спыненая[14].
У 2017 годзе падчас сацыяльных пратэстаў, пасля завяршэнне «Маршу недармаедаў» 10 сакавіка ў Маладзечна пачаліся затрыманні актывістаў. Сярод іх быў Анатоль Лябедзька. 11 сакавіка ў судзе Маладзечанскага раёна судзе лідар АГП атрымаў 15 сутак арышту[15].
З 2020 года з’яўляецца прадстаўнікам Святланы Ціханоўскай па пытаннях канстытуцыйнай рэформы.[16][17]
14 мая 2021 года у судзе Кастрычніцкага раёна Мінска пачаліся судовыя пасяджэнні па справе студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ[18]. Лябедзька, які прыйшоў да будынку падтрымаць палітвязняў, быў затрыманы і арыштаваны на 30 содняў за «ўдзел у несанкцыянаваным мерапрыемстве»[19]. Паводле палітыка, умовы утрымання ў ізалятары на Акрэсціна былі дрэнныя: перапоўненыя камеры, перабоі з гарачай вадой, недахоп свежага паветра, адсутнасць пасцельных прыладаў[18].