Itzulpen memoriak testu-biltegi batzuk dira, hizkuntza bateko jatorrizko testuak eta testu horien beste hizkuntza bateko itzulpenak lerrokatuta gordetzen dituztenak. Itzulpen memorien definizio hau bat dator corpus paraleloen definizio onartuenetako batekin (Baker, 1995a). Horregatik, itzulpen memoriak corpus paraleloak direla esan daiteke.
Horrela, itzulpen memoriak edo corpus paraleloak jatorrizko testuez eta helburu hizkuntzara itzulitako testuez osatuta daude. Testu horiek, gainera, itzulpen-unitate edo segmentuen arabera lerrokatuta daude. Euren baliokideekin batera gordetzen diren itzulpen-unitateak definitzeko moduak askotarikoak dira, esaldi amaiera markatzen duten puntuazio zeinuak (.,?,!,:, ...) edo paragrafo saltoak dira lagundutako itzulpen sistemek sarrien erabiltzen dituztenak bestelakorik zehaztu ezean.
Itzulpen memorien (hemendik aurrera, IM) funtzio nagusia da esaldi batetik iradokizun totalak edo partzialak eta terminoen konkordantziak bilatzea. Itzulpenean zehar, IMaren datu-basean jatorrizko hizkuntzako segmentuak bilatzen dira. IMak jatorrizko hizkuntzan guztiz bat datorren segmentu bat badauka, segmentu hori leihoaren IMaren partean azalduko da, eta horrekin batera, baita bere itzulpenarekin eta datu-basean segmentuarekin gordeta dagoen informazio osagarria ere. Antzekotasun maila %100 izaten da halakoetan. IMak jatorrizko segmentuaren guztiz berdina ez baizik eta soilik antzekoa den segmentu bat baldin badauka, segmentu hori ere erakutsiko da, bere itzulpenarekin eta IMak kalkulatutako antzekotasun mailarekin batera. Guztiz berdina ez den segmentu bati «fuzzy match» (kointzidentzia partziala) deritzo IM sistema guztietan. Itzultzailearentzat onargarria den antzekotasun maila moldatu egin daiteke MT sistema guztietan. Baliabide linguistiko paralelo hauen edukia ezinbestekoa da, baina bilaketa-motor bat izatea ere erabakigarria da, testu-kantitate handia miatzea eta testuetan errepikatzen diren hizkuntza- eta terminologia-patroiak identifikatzea ahalbidetzen duelako. Ondorioz, memorien edukiak eta bere indexazio sistemak emaitza onak ematen badituzte, memoria hauek hizkuntza-bitartekariaren lanabes onena izango dira. Ildo horretan, Abaituak (2002) adierazten du corpus paraleloak beste aukera bat bihurtu direla, hots, hiztegiak ez direla jada informazio-iturri bakarra, eta, esan bezala, itzulpen memoriak berez testu paraleloak dira. Itzulpen biltegia, hau da, corpus paraleloa, itzulpen memorien bolumenaren eta elikatze-maiztasunaren arabera handitzen doa; izan ere, lagundutako itzulpenari esker lortzen diren itzulpen-unitateak baliozkotzean sortzen dira itzulpen memoriak.. Itzulpen memoriak sortzeko beste teknika bat da itzulita dauden (eta, beraz, baliokideak diren) testuak lerrokatzea. Lerrokatze hori lerrokatzaileen bitartez egiten da, alegia, horretarako berariaz sortutako tresnen bidez. Askotan, itzulpen memoria terminoa erabiltzen da ordenagailuz lagundutako itzulpen-sistemak (ingelesez, CAT Tools) izendatzeko. Sistema horiek itzultzaile profesionalei laguntzeko diseinatutako programa informatikoak dira. Itzulpen memoriak ezinbestekoak izan dira maila globaleko hizkuntzaren industria sortzeko.
Hasteko, itzultzaile batek sorburu testu bat (itzuli beharreko testua) ematen dio itzulpen memoriari. Programak testua aztertzen du eta bere datu-basean aurretik itzulitako segmentu pareekin bat datozen segmentuak topatzen saiatzen da. Programak aurkitutako edozein kointzidentzia aurkeztuko dio itzultzaileari, hark berrikusi dezan.
Itzultzaileak proposamena onartzea, edo atzera botatzea erabaki dezake, edota proposamena aldatu eta aldatutako bertsio hori erabiltzea. Azken kasu horretan, aldatutako bertsioa datu-basean gordetzen da. Itzulpen memoria-sistema batzuek %100ean bat datozen kointzidentziak bakarrik bilatzen dituzte, hau da, kointzidentzia zehatzak. Beste batzuek kointzidentzia-algoritmoak erabiltzen dituzte antzeko segmentuak lortzeko. Kointzidentziarik ez daukaten segmentuak eskuz itzuli behar izaten dira. Emaitza datu-basean gordetzen da, programak ondorengo saioetan erabil dezan. Itzulpen memorien erabilera baliagarriagoa da testu errepikakorretan, hala nola eskuliburu teknikoetan. Lehenago itzulitako dokumentuen itzulpen inkrementalak egiteko ere baliagarriak dira. Itzulpen-memoria bat aldi batez modu jarraitu batean erabiltzen bada, itzultzaileei lan handia aurrez dakieke.
Itzulpen memorien kudeatzaileak bereziki egokiak dira dokumentazio teknikoa eta hiztegi espezializatua duten dokumentuak itzultzeko. Hauexek dira onura batzuk:
Partekatutako itzulpen-memoriek ahalbidetzen dute bi itzultzaile edo gehiagok proiektu bereko fitxategiak itzultzea, itzulpen memoria bera erabiliz aurretik itzulitako segmentuak berreskuratu baititzakete. Memoriak memoria-fitxategi zentralizatu batetik partekatu daitezke, zeina bezeroaren hornitzaile batek kudeatzen du. 1. hornitzaileak itzulpen lan bat jasotzen duenean, memoria osoa deskargatu beharko du. Behar diren aurreprozesamendu lanak egin beharko ditu, eta deskargatu duen memoriarekin aztertuko du lana. 2.hornitzaileak itzulpen enkargu bat jasotzen duenean, operazio bera burutuko du. Lanak amaitutakoan, nahitaezkoa da memoria-unitate berri edo aldatuak memoria nagusian sartzea. Lan hori hornitzaileetako baten ardura baino ez da izango, memoriaren jagole den heinean. Bezeroaren ardura ere izan liteke, baliabide egokiak baditu.
Bezero batek sistema hau aukeratzeko arrazoiak honako hauek izan litezke:
Hornitzaile batek sistema hau aukeratzeko arrazoiak, berriz, honako hauek dira:
Behar bezala kudeatzen badira, hornitzaile batek sortu eta kudeatutako itzulpen unitateak (esaldi eta esamoldeak) beste batek ere erabil ditzake, eta horrela kostuak murriztuko ditu. Memoriaren baliabidea zentralizatuz, gainera, memorien mantentze lanen gastuak bikoizketa saihesten da. Guzti horrek memoriaren erabilpenak dakartzan kostuak murrizten ditu. Memoria sarean jarrita (edo beste edozein modutan) partekatzen bada, badirudi haren edukia erabili nahi duen edonoren eskura jartzen dela, authoring prozesuetan bezala. Hala ere, komeni da esatea Trados bezalako itzulpen tresnak itzultzaile profesionalek eguneko jardunean erabiltzeko diseinatuta daudela, eta ez bezeroek erabiltzeko.
Partekatutako memoriek ondo funtziona dezaten, hainbat arazo konpondu behar dira. Batzuek konponketa erraza dute, baina beste batzuk erronka handiak dira.
Partekatutako memorien erabilerak onuragarria dirudien arren bezeroaren ikuspuntutik, hornitzaile bakar batekiko mendekotasuna saihesten duelako, praktikan mendekotasun horrek ez du zerikusirik momentu jakin bateko memoriaren jagolea pertsona bat ala bestea izatearekin. .Askoz ere arrazoi sendoagoak daude eduki mota berdinetarako hornitzaile bakar bat erabiltzeko.
Bi hornitzailek eduki mota desberdinak itzultzen dituzten kasuetan, komenigarria da memoriak modu partekatuan erabiltzea, baina halakoetan ere kontuan hartu beharreko zenbait arazo izan ohi dira. Kasu gehienetan, gomendagarriena izan ohi da hornitzaileren prozedurak banatuta edukitzea, eta gero biei pixkanaka memoriaren artxiboak banatzea.
Partekatutako memoriak erabiliz gero, hornitzaile batek hartu beharko du memorien ardura (edo bezeroak, espezializatutako baliabideak baditu). Eginkizun hori hornitzaileetako bati ematen baldin bazaio, bigarren hornitzailea azpikontratatutzat hartzea gomendatzen dugu prozesuari dagozkion xedeetarako.