Wiki Article
King of Champa
Nguồn dữ liệu từ Wikipedia, hiển thị bởi DefZone.Net
 | You can help expand this article with text translated from the corresponding article in Vietnamese. (October 2018) Click [show] for important translation instructions.
|
| King of Champa | |
|---|---|
 crown of king Po Klong M'hnai | |
| Details | |
| First monarch | Sri Mara |
| Last monarch | Po Phaok The |
| Formation | 192 |
| Abolition | 1832 |
King of Champa is the title ruler of Champa. Champa rulers often use two Hinduist style titles: raja-di-raja (राजाओं का राजा "king of kings"; written here in Devanagari since the Cham used their own Cham script)[1] or po-tana-raya ("lord of all territories").[2]
The regnal name of the Champa rulers originated from the Hindu tradition, often consisting of titles and aliases. Titles (prefix) like: Jaya (जय "victory"), Maha (महा "great"), Sri (श्री "glory"). Aliases (stem) like: Bhadravarman, Vikrantavarman, Rudravarman, Simhavarman, Indravarman, Paramesvaravarman, Harivarman... Among them, the suffix -varman[3] belongs to the warrior class and is only for those leaders of the Champa Alliance.
The last king of Champa was deposed by Minh Mạng in 1832.[4]
List of kings of Champa
[edit]| Dynasty | Sanskrit | Vietnamese | Reign |
|---|---|---|---|
| 1st Dynasty - Kandapurpura | Sri Mara | Khu Liên | 192 - 220 |
| ? | Phạm Hùng | 220 - 230 | |
| ? | Phạm Duật | ? – 336 | |
| 2nd Dynasty - Kandapurpura | ? | Phạm Văn | 336–349 |
| ? | Phạm Phật | 349–377 | |
| Bhadravarman I | Phạm Hồ Đạt | 380-413 | |
| Gangaraja Dynasty - Kandapurpura | Gangaraja | Phạm Địch Chớn | ?-? |
| Manorathavarman | Phạm Văn Địch | ?-420 | |
| 3rd Dynasty - Kandapurpura | ? | Phạm Dương Mại I | 421-431 |
| ? | Phạm Dương Mại II | 431-446 | |
| ? | Phạm Thần Thành | 455-472 | |
| ? | Phạm Đang Căng Thuần | 472-492 | |
| ? | Phạm Chư Nông | 492-498 | |
| ? | Phạm Văn Tán | 498-510 | |
| Devavarman | Phạm Thiên Khởi | 510-526 | |
| Vijayavarman | Phạm Bật Tôi Bật Ma | 526-529 | |
| Gangaraja Dynasty -Kandapurpura | Rudravarman I | Luật Đà La Bạt Ma | 529-572 |
| Gangaraja Dynasty - Simhapura | Sambhuvarman | Phạm Phạn Chí | 572–629 |
| Kandarpadharmavarman | Phạm Đầu Lê | 629–645 | |
| Prabhasadharma | Phạm Trấn Long | 645–? | |
| Bhadresvaravarman | Bạt Đà La Thú La Bạt Ma | ?–? | |
| Daughter of Kandarpadharma | ?–653 | ||
| Vikrantavarman I | Chư Cát Địa | 653–686 | |
| Naravahanavarman | 686–? | ||
| Vikrantavarman II | Kiến Đa Thế Ma | 687–731 | |
| Unknown | Rudravarman II | Lô Đà La | 731-758 |
Hoàn Vương (Panduranga) (757 - 859)
[edit]| Dynasty[5] | Sanskrit | Vietnamese | Reign |
|---|---|---|---|
| Vicitrasagara Dynasty[6] - Kauthara | Prithindravarman | Tất Để Bân Đà La Bạt Ma | 757–770 |
| Satyavarman | Tát Đa Bạt Ma | 770–787 | |
| Indravarman I | Nhân Đà La Bạt Ma | 787–801 | |
| Harivarman I | Ha Lê Bạt Ma | 802–817 | |
| Vikrantavarman III | Bì Kiến Đà Bạt Ma | 817–854 | |
| Bhrgu Dynasty - Indrapura | Rudravarman | ? | ~800-830 |
| Bhadravarman II | ? | ~830-854 |
Chiêm Thành (Campanagara, Zhancheng) (859 - 1471)
[edit]| Dynasty[7] | Sanskrit | Vietnamese | Reign |
|---|---|---|---|
| Bhrgu Dynasty - Indrapura | Indravarman II | Nhân Đà La bạt Ma | 854-898 |
| Jaya Simhavarman I | Tăng Gia Bạt Ma | 898-903 | |
| Saktivarman | 904-905 | ||
| Bhadravarman III | Ha La Bạt Ma | 905–917 | |
| Indravarman III | Nhân Đà La Bạt Ma | 918–960 | |
| Jaya Indravarman I | Nhân Di Bàn, Thích Lợi Nhân Đà Bàn (釋利因拖盤)[8] | 959–965 | |
| Paramesvaravarman I | Phê Mị Thuế | 965–982 | |
| Indravarman IV | Nhân Đà La Bạt Ma | 982-986 | |
| Vietnamese | none | Lưu Kế Tông | 986–988 |
| 7th Dynasty - Indrapura | Harivarman II | Băng Vương La | 989–997 |
| Yang Pu Ku Vijaya Sri | Bì Xà Đa Bạt Ma | 997-1007 | |
| ? - Kauthara | Harivarman III | Ha Lê Bạt Ma | 1007–1018 |
| ? - unknown | Yang Pu Ku Sri | Thi Nặc Bài Ma Diệp | 1018–1030 |
| Vikrantavarman IV | Bì Kiến Đà Bạt Ma | 1030–1041 | |
| Jaya Simhavarman II | Sạ Đẩu | 1041–1044 | |
| ? - unknown | Sultan Mahmud[9][10] | unknown | ca. 1035 (not confirmed) |
| Uroja Dynasty - Kauthara & Panduranga | Jaya Paramesvaravarman I | Ứng Ni | 1044–1060 |
| Bhadravarman IV | ? | 1060–1061 | |
| Rudravarman III | Chế Củ | 1061–1074 | |
| Pralayeshvara Dynasty[6] - Indrapura & Vijaya simultaneously | Harivarman IV | ? | 1074–1080 |
| Jaya Indravarman II | Chế Ma Na | 1080–1081 | |
| Paramabhodhisatva | Bàng Quan Giả | 1081–1086 | |
| Jaya Indravarman II (restored) | Chế Ma Na | 1086–1113 | |
| Harivarman V | Dương Bốc Ma Điệp | 1114–1129 | |
| Jaya Indravarman III | ? | 1139–1145 | |
| 11th Dynasty - Vijaya | Rudravarman IV | ? | 1145–1147 |
| Jaya Harivarman I | Chế Bì La Bút | 1147–1166 | |
| Jaya Harivarman II | ? | 1166–1167 | |
| Jaya Indravarman IV | Trâu Á Na | 1167–1190 | |
| Suryavarman[11] (Khmer king in Vijaya) | ? | 1190–1191 | |
| Jaya Indravarman V (Champa king in Vijaya) | ? | 1191–1192 | |
| Suryavarman[11] (Khmer king in Vijaya 1190-1192, then in Panduranga 119201203) | 1192–1203 | ||
| occupied by Khmer Empire[11] | 1203–1220 | ||
| Jaya Paramesvaravarman II | ? | 1220–1254 | |
| Jaya Indravarman VI | ? | 1252–1257 | |
| Indravarman V | ? | 1257–1285 | |
| Jaya Simhavarman III | Chế Mân | 1285–1307 | |
| Jaya Simhavarman IV | Chế Chí | 1307–1312 | |
| Jaya Simhavarman V | Chế Năng | 1312–1318 | |
| 12th Dynasty - Vijaya | Jaya Ananda | Chế A Nan | 1318–1342 |
| Maha Sawa | Trà Hòa Bố Để | 1342–1360 | |
| Po Binasuor | Chế Bồng Nga | 1360–1390 | |
| Vr̥ṣu Dynasty - Vijaya | Jaya Simhavarman VI | La Ngai | 1390–1400 |
| Indravarman VI | Ba Đích Lại | 1400–1441 | |
| Virabhadravarman | 1441–? | ||
| 14th Dynasty - Vijaya | Maha Vijaya | Ma-kha Bí-cai | 1441–1446 |
| Maha Kali | Ma-kha Quý-lai[11] | 1446–1449 | |
| Maha Kaya | Ma-kha Quý-do | 1449–1458 | |
| Maha Saya | Ma-kha Trà-duyệt | 1458–1460 | |
| Maha Sajan | Ma-kha Trà-toàn | 1460–1471 | |
| Maha Sajai[11] | Ma-kha Trà-toại | 1471–1474 |
Panduranga (Phan Lung / Phan Rang) (1471 - 1697)
[edit]| Dynasty | Eastern Cham | Vietnamese | Reign |
|---|---|---|---|
| 1st Dynasty - Bal Sri Banây | Po Uwaluah[12] | Ô Ngõa Lư A Chi Hậu | ? - ? |
| Po Binnasur[12] | Bì Nạp Tư | ? - ? | |
| Po Putik[12] | Phổ Phổ Đế Khắc | ? - ? | |
| Po Sulika[12] | Bà Gia-nễ-các-đáp | ? - 1167 | |
| Po Klong Garai | Bà Khắc-lượng Gia-lai | 1167 - 1205 | |
| 2nd Dynasty - Băl Hangâu | Sri Agarang | Kế Khả | 1205 - 1247 |
| Cei Anâk | Kế Lực | 1247 - 1281 | |
| 3rd Dynasty - Băl Anguai | Po Debatasuar | Bà Điệp | 1281 - 1306 |
| Po Patarsuar | Bà Bức | 1306 - 1328 | |
| Po Binnasuar | Bà Bính | 1328 - 1373 | |
| 4th Dynasty - Băl Anguai | Po Parican | Bà Phát | 1373 - 1397 |
| 5th Dynasty - Băl Cau | Po Kasit | Bà Khiết | 1433 - 1460 |
| Po Kabrah | Bà Kế | 1460 - 1494 | |
| Po Kabih | Bà Cấp | 1494 - 1530 | |
| Po Karutdrak | Bà Khứ | 1530 - 1536 | |
| 6th Dynasty - Băl Cau | Po Maha Sarak | Ma-kha Trà-lộc | 1536 - 1541 |
| Po Kunarai | Bà Bãi | 1541 - 1553 | |
| Po At | Bà Ất | 1553 - 1579 | |
| 7th Dynasty - Băl Canar | Po Klaong Halau | Bà Khắc-lượng Khất-lưu | 1579 - 1603 |
| Po Nit | Bà Nhiếp | 1603 - 1613 | |
| Po Jai Paran | Bà Thái | 1613 - 1618 | |
| Po Aih Khang | Bà Ưng | 1618 - 1622 | |
| 8th Dynasty - Băl Canar | Po Klaong Mah Nai | Bà Khắc-lượng Như-lai | 1622 - 1627 |
| Po Rome | Bà Lâm | 1627 - 1651 | |
| Po Nraop | Bà Thấm | 1651 - 1653 | |
| Po Saktiraydapaghoh | Bà Thích | 1654 – 1657 | |
| Po Jatamah | Bà Chất | 1657 – 1659 | |
| Po Saot | Bà Tranh | 1659 - 1692 |
Principality of Thuận Thành (1697 - 1832)
[edit]| Dynasty | Eastern Cham | Vietnamese | Reign |
|---|---|---|---|
| 8th Dynasty - Băl Canar | Po Saktiraydapatih | Bà Tử | 1695 - 1727 |
| Po Ganuhpatih | Bà Thị | 1727 - 1730 | |
| Po Thuntiraidaputih | Nguyễn Văn Thuận | 1730 - 1732 | |
| Po Rattiraydaputao | Nguyễn Văn Đạt | 1732 - 1763 | |
| Po Tisundimahrai | Nguyễn Văn Thiết | 1763 - 1765 | |
| Po Tisuntiraydapaghoh | Nguyễn Văn Tịch | 1768 - 1780 | |
| Po Tisuntiraydapuran[11] | Nguyễn Văn Tá | 1780 - 1781 | |
| Cei Brei | Nguyễn Văn Chiêu | 1783 - 1786 | |
| Po Tisuntiraydapuran[11] (restored) | Nguyễn Văn Tá | 1786 - 1793 | |
| Po Thong Khang[11] | Nguyễn Văn Tòng | 1796 | |
| 9th Dynasty - Băl Canar | Po Ladhuanpaghuh[11] | Nguyễn Văn Hào | 1793 - 1799 |
| Po Saong Nyung Ceng | Nguyễn Văn Chấn | 1799 - 1822 | |
| Po Bait Lan[11] | Nguyễn Văn Lân | 1822 | |
| Po Klan Thu[11] | Nguyễn Văn Vĩnh | 1822 - 1828 | |
| Po Phaok The[11] | Nguyễn Văn Thừa | 1828 - 1832 | |
| Po War Palei[11] | Bà Hóa Ba-lai | 1834 - 1835 |
See also
[edit]References
[edit]- ^ Used in the period 192 - 1474.
- ^ Used during the period 1474 - 1832.
- ^ Deb, Raja Radhakanda (2006). Shabdakalpa druma. Nag publishers.
- ^ Quốc sử quán triều Nguyễn, Cao Xuân Dục (chủ biên) Quốc triều chánh biên toát yếu, 1908, quyển III, trang 81.
- ^ is the name recorded in Chinese history for the principality of Panduranga when the kingdom of Champa set its capital in Virapura.
- ^ a b Anne-Valérie Schweyer; Paisarn Piemmettawat (2011). Viêt Nam ancien: histoire arts archéologie. Editions Olizane. p. 43. ISBN 978-2-88086-396-8.
- ^ is the name for the kingdom of Champa in Vietnamese history from 877 to 1693
- ^ "Biên dịch:Thù vực chu tư lục/Quyển 7 – Wikisource tiếng Việt". vi.wikisource.org (in Vietnamese). Retrieved 2025-08-01.
- ^ Ali, Zakharia (1994). Islamic Art in Southeast Asia, 830 A.D.-1570 A.D. Dewan Bahasa dan Pustaka, Ministry of Education, Malaysia.
- ^ Ismail, Muhammad; et al. (2021). "The Champa Pillar (1035 CE) and Its Possible Connection with the Turkic Dynasties" (PDF). Islāmiyyāt. 43 (2): 93–104. doi:10.17576/islamiyyat-2021-4302-08.
- ^ a b c d e f g h i j k l m Puppet monarch.
- ^ a b c d Not verified the authenticity.